Đến hết năm 2002 EU đã giành cho 144 nước và 36 vùng lãnh thổ được hưởng. Tương tự ta thấy Úc: 56 nước và vùng lãnh thổ, Nhật: 183 nước và vùng lãnh thổ….
Trong hệ thống GSP của tất cả các nước giành ưu đãi có hai loại đối tượng nước được hưởng là: Các nước đang phát triển và các nước kém phát triển (LDC) theo tiêu chuẩn của Liên hợp quốc. Theo tiêu chuẩn này các nước Đông nam á: Campuchia, Lào, Miến điện là các nước kém phát triển, Việt nam là nước đang phát triển.
Các nước kém phát triển được hưởng ưu đãi cao hơn các nước đang phát triển cả về mức ưu đãI và không bị hạn chế số lượng trần (Ceiling) và một số các tiêu chuẩn khác. Có một số nước cho hửơng ưu đãi giành cho các nước kém phát triển chế độ miễn thuế cho toàn bộ các loại sản phẩm của nước đó hoặc là có qui chế đặc biệt cho nước kém phát triển.
Một số nước bị loại ra khỏi quy chế GSP với nhiều dạng khác nhau, thông thường có hai cách là: nước trưởng thành và hàng trưởng thành. Lý do là các nước cho hưởng lo ngại về sự cạnh tranh của hàng hoá nhập khẩu theo GSP đối với các sản phẩm trong nước. Nhiều khi vì các lý do phi kinh tế (chính trị, quyền công dân, quyền con người…) nên một sô nước bị loại khỏi danh sách các nước được hưởng GSP của một số nước cho hưởng.
Hiện nay Mỹ đã sử dụng tiêu chuẩn nước trưởng thành và hàng trưởng thành với các nước có lượng hàng xuất khẩu lớn vào Mỹ như Hồng kông, Singapore, Hàn quốc, Thái lan, Đài loan … và các nước có mức GDP theo đầu người cao như Brunei, Hồng kông, Chi lê, Isarael… trong GSP scheme mới của EU cũng đã đưa các tiêu chuẩn đễ xác định nước trưởng thành dựa vào chỉ số GDP theo đầu người (trên 8000USD/người/năm theo thống kê năm 1995 của Liên hiệp quốc), theo dữ liệu cung cấp bởi Ngân hàng Thế giới, giới hạn ưu đãi sẽ được giảm xuống tới 50% từ 1/4/1995 và được huỷ bỏ vào 1/6/1996, Đối với những nước khác, giới hạn ưu đãi được giảm đến 50% từ 1/1/1997 và huỷ từ 1/1/1998. Những nước tiến bộ nhất đáp ứng tiêu chuẩn sau sẽ bị loại khỏi danh sách nước và các lãnh thổ được hưởng: tổng sản phẩm quốc gia trên đâu người vượt quá 8210 USD trong năm 1995 theo số liệu của Ngân hàng Thế giới, chỉ số phát triển tính theo công thức và số liệu do EU quy định lớn hơn -1.
Mỗi nước được hưởng ưu đãi sử dụng GSP ở các mức độ khác nhau. Có nước do các nhà chức trách đã không có những biện pháp để tuân thủ quy trình thông báo, không thể hoàn thành các thủ tục quy định cần thiết, không đáp ứng được các yêu cầu của các nước cho hưởng ưu đãi đề ra và làm mất cơ hội thực hiện các ưu đãi.
Thông thường khi ban hành chế độ ưu đãi (GSP scheme) thì các nước cho hưởng ưu đãi công bố danh sách các nước được hưởng GSP vào từng thời kỳ hàng năm có công bố lại hoặc bổ xung các nước mới vào danh sách ưu đãi hoặc loại bỏ nước nào ra khỏi danh sách đó.
Thí dụ: từ 1993 đến 1995 các nước đã bổ xung vào danh sách hưởng GSP của các nước cho hưởng ưu đãi như sau:
+ Canada cho Nam phi hưởng ưu đãi GSP
+ Mỹ cho Albany, Séc và Slovakia, Nga, Kirgistan, Kazactan, Rumany, Ucraina, Nam phi được hưởng GSP của Mỹ. Nhưng loại Syria, Mauritania ra khỏi GSP của Mỹ vì lý do quyền con người bị xâm phạm tại các nước này hoặc do thu nhập GDP đầu người cao như tại Israel.
+Từ 1/4/1993 Nhật đưa Croatia, Slovenia, Séc & Slovakia vào danh sách được hưởng GSP và từ 1/4/1995 đưa thêm Albany, Nga, Ucraina, Nam phi, Latvia, Lithuania, Macedonia, Moldova, Turmenistan, Armenia, Belarus, Estonia, Kazastan.
EmoticonEmoticon